Çene Genişletme Apareyleri

Çene Genişletme Apareyi Nedir?

Çene genişletme apareyi (palatal ekspander); genellikle üst çenede yapısal darlık bulunduğu durumlarda, üst çene kemiğinin sağ ve sol yarılarını birleştiren büyüme hattı (sütur) henüz tam olarak kaynaşmamışken, bu bölgeyi nazikçe esneterek çeneyi yanlara doğru genişletmek amacıyla kullanılan kişiye özel ortodontik bir aygıttır. Ortasında minik bir vida sistemi bulunan bu aparat, dişlere veya damağa destek alarak çene arkını ideal formuna ulaştırır.

Çene Genişletme Tedavisinin Avantajları Nelerdir?

İdeal Çene Kapanışı (Oklüzyon)

Üst çeneyi yeterli genişliğe ulaştırarak, alt çene ile uyumlu ve sağlıklı bir ısırma (kapanış) ilişkisi kurar; ters veya çapraz kapanış gibi problemleri kalıcı olarak çözer.

Nefes ve Solunum Rahatlığı

Üst çenenin genişlemesiyle birlikte anatomik olarak hemen üstündeki burun tabanı ve hava yolları da genişler; böylece çocuklarda ağız solunumu, horlama ve uyku apnesi gibi solunum problemlerini önemli ölçüde azaltır.

Dişlere Yer Açılması

Dar çene yapısından dolayı süremeyen, gömülü kalan veya çapraşık (üst üste) çıkan daimi dişlerin, kemik içerisinde düzgün bir şekilde yerleşebilmesi için ihtiyaç duyulan alanı yaratır.

Cerrahi İhtiyacının Önlenmesi

Erken yaşta uygulandığında, ileriki yaşlarda telafisi ancak zorlu çene cerrahileriyle (ortognatik cerrahi) mümkün olabilecek iskeletsel problemleri, doğal büyüme yönlendirmesiyle kolayca çözer.

Çene Genişletme Apareyi Kimlere Uygulanabilir?

  • Üst çenesinde yapısal darlık (V şeklinde, dar çene arkı) bulunan çocuk ve genç erişkin hastalara.
  • Arka dişlerinde çapraz kapanış (üst dişlerin alt dişleri dışarıdan örtmesi gerekirken içeriden örtmesi) problemi olan kişilere.
  • Sürmekte olan veya sürecek daimi dişlerin çeneye sığmayıp yer darlığı (çapraşıklık) yaratacağı tespit edilen çocuklara.
  • Gelişim çağında olup sürekli ağızdan nefes alan, burun yolları dar olan hastalara.

Hangi Durumlarda Ek Değerlendirme Gerekir?

  • Büyüme ve gelişimini tamamlamış (17-18 yaş ve üzeri) erişkin hastalarda (Bu yaşlarda üst çene kemikleri birbirine tamamen kaynaştığı için, standart apareyler yerine “cerrahi destekli çene genişletmesi” (SARPE) yapılması gerekebilir).
  • Çenede iskeletsel olarak şiddetli asimetrisi veya ileri derecede çene eklemi (TME) rahatsızlığı bulunan vakalarda.

Çene Genişletme Apareyi Nasıl Uygulanır?

Ortodontik Analiz ve Ölçü Alımı

Röntgenler ve 3D tomografiler (gerekirse) ile çene darlığının boyutu incelenir. Dijital tarayıcılar veya klasik ölçü maddeleri kullanılarak, dişlerin ve damağın milimetrik kopyası alınır ve laboratuvara gönderilir.

Laboratuvar Üretimi

Alınan ölçüler doğrultusunda, hastanın ağız yapısına tam uyumlu, ortasında genişletmeyi sağlayacak özel bir vida mekanizması bulunan kişiselleştirilmiş ortodontik aparey üretilir.

Apareyin Sabitlenmesi

Hazırlanan aparey, azı dişlerine özel ve sağlığa zararsız dental yapıştırıcılar (simanlar) ile ağız içine sabitlenir. Aileye, apareyin ortasındaki vidanın evde nasıl ve hangi sıklıkla çevrileceği (aktive edileceği) detaylıca uygulamalı olarak gösterilir.

Aktif Genişletme ve Pekiştirme

Hekimin belirlediği program doğrultusunda vida evde belirli aralıklarla çevrilir. İstenilen genişliğe ulaşıldığında (aktif dönem bittiğinde), vida çevirme işlemi bırakılır. Genişleyen kemik dokusunun arasının yeni kemikle dolup sertleşmesi için aparey bir süre daha ağızda pasif olarak bekletilir (pekiştirme dönemi).

İşlem Ne Kadar Sürer?

Apareyin kliniğimizde dişlere yapıştırılması işlemi oldukça kısa sürer (yaklaşık 15-20 dakika). Evde yapılan aktif vida çevirme (genişletme) aşaması genellikle 2 ile 4 hafta arasında tamamlanır. Ancak çenenin ulaştığı yeni genişliği korumak ve o bölgenin kemikleşmesini sağlamak amacıyla, aparey herhangi bir işlem yapılmadan ortalama 3 ile 6 ay boyunca ağızda sabit bırakılır.

Çene Genişletme Apareyi İşlemi Ağrılı Mıdır?

Apareyin ağza takılması veya ölçü alınması sırasında kesinlikle iğne kullanılmaz, işlem tamamen ağrısızdır. Evde vida çevrilerek aparey her aktive edildiğinde, burun kökünde, damakta veya elmacık kemikleri bölgesinde hafif bir baskı, karıncalanma veya sızlama hissedilmesi doğaldır. Bu his çenenin başarıyla genişlediğinin işaretidir ve genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer.

İşlem Sonrası Süreç

  • Apareyin takıldığı ilk birkaç gün ağızda fazlalık hissi, konuşmada (özellikle bazı harfleri söylerken) hafif pelteklik ve tükürük miktarında artış yaşanması tamamen normaldir. Kaslar ve dil bu yeni duruma 3-4 gün içinde adapte olacaktır.
  • Aktif genişletme dönemi başladıktan birkaç hafta sonra, üst ön iki dişin arasında bir boşluk (diastema) açılmaya başlar. Bu durum, üst çenenin sağ ve sol yarılarının başarıyla birbirinden ayrıldığının (genişlediğinin) en net ve güzel kanıtıdır. Bu boşluk, apareyden sonra takılacak ortodontik tellerle veya kendiliğinden kolayca kapanacaktır.
  • Tedavi süresince apareyin dişlerden kopmasını veya yerinden oynamasını engellemek için; sakız, jelibon, karamel, macun gibi yapışkan gıdalardan ve asitli içeceklerden kesinlikle uzak durulmalıdır.
  • Ağız hijyeni büyük önem taşır. Apareyin dişlere tutunan kısımları ile damak arasında yiyecek artıklarının birikmemesi için, sabah ve akşam normal fırçalamanın yanı sıra apareyin çevresi, Mavi Opal hekimlerimizin önereceği arayüz fırçaları veya ağız duşları ile titizlikle temizlenmelidir.
  • Randevulara düzenli gelinmesi, vidanın hekimin belirttiği tur sayısından ne eksik ne de fazla çevrilmemesi tedavinin başarısı için kritik önem taşır.