Tam Çene Hareketli Protez

Tam Çene Hareketli Protez (Tam Damak Protezi) Nedir?

Halk arasında Takma Diş olarak da bilinen alt veya üst çenedeki (ya da her ikisindeki) tüm doğal dişlerin kaybedildiği tam dişsizlik vakalarında uygulanan; doku rengindeki pembe akrilik bir taban (damak) ve üzerine dizilmiş yapay dişlerden oluşan, hastanın kendisi tarafından takılıp çıkarılabilen geleneksel protez türüdür. Halk arasında genellikle “tam damak protezi” olarak bilinen bu restorasyonlar, ağız içindeki kemik kretlerinden (diş etlerinden) ve damak kubbesinden doku desteği alarak vakum (emme) kuvvetiyle yerine tutunur.

Tam Çene Hareketli Protezlerin Avantajları Nelerdir?

Estetik ve Genç Görünüm

Tüm dişlerin kaybı, dudakların ve yanakların içe çökmesine (yaşlı bir görünüme) neden olur. Tam protezler yüz hatlarını içeriden destekleyerek dudaklara dolgunluk katar ve hastaya çok daha genç, sağlıklı bir yüz profili kazandırır.

Fonksiyonların Geri Kazanımı

Dişsizlik nedeniyle bozulmuş olan çiğneme fonksiyonunu ve bazı harflerin çıkarılamamasıyla bozulan konuşma (fonetik) yetisini yeniden hastaya kazandırır.

Cerrahi İşlem Gerektirmemesi

İmplant tedavilerinin aksine hiçbir cerrahi müdahale (kesi, dikiş vb.) gerektirmez; kanama pıhtılaşma sorunu olan veya cerrahi işlemden çekinen hastalar için idealdir.

Ekonomik Çözüm

İmplant destekli tedavilere kıyasla tam dişsizlik durumlarında en uygun maliyetli ve en hızlı sonuç veren tedavi alternatifidir.

Kimlere Uygulanabilir?

  • Tek bir çenesinde veya her iki çenesinde de hiç dişi kalmamış (tam dişsiz) hastalara.
  • Sistemik rahatsızlıkları (ileri diyabet, kalp sorunları vb.) veya ileri derecede kemik erimesi nedeniyle implant ameliyatı olamayan kişilere.
  • Eski damak protezleri zamanla aşınmış, tutuculuğunu kaybetmiş, dişleri silinmiş veya estetiği bozulmuş olup protezini yenilemek isteyen hastalara.
  • Bütçe kısıtlamaları sebebiyle implant destekli protezlere (çıtçıtlı protez veya All-on-4 sistemlerine) alternatif, güvenilir bir çözüm arayan bireylere.

Hangi Durumlarda Ek Değerlendirme Gerekir?

  • Alt çene kemiğinin (kretinin) yıllar içinde tamamen eridiği ve dümdüz (silik) hale geldiği vakalarda (Alt damak protezleri yerçekimi ve dil hareketleri nedeniyle üst proteze göre daha hareketlidir. Kemik çok erimişse protez hiç tutunamayabilir; bu durumda 2 adet implantla desteklenen İmplant Üstü Hareketli Protez yapılması şiddetle tavsiye edilir).
  • Aşırı mide bulantısı (öğürme refleksi) olan hastalarda (Üst protez damağı tamamen kapladığı için bulantı yaratabilir. Bu hastalar için damağın açık bırakılabildiği implant üstü çözümler daha uygundur).

Gece Plağı Nasıl Hazırlanır?

Anatomik Ölçü ve Özel Kaşık Yapımı

Ağız içi incelendikten sonra, alt ve üst çenenin genel yapısını kaydetmek için ilk ölçüler (anatomik ölçü) alınır. Bu ölçüden elde edilen modele göre, sadece hastanın ağız yapısına özel “bireysel ölçü kaşıkları” hazırlanır.

Fonksiyonel (Hassas) Ölçü

Hastaya özel hazırlanan bu kaşıklarla, yanak ve dudak hareketleri (fonksiyonları) da taklit edilerek kasların protezi yerinden oynatmayacağı sınırları belirleyen çok daha detaylı ve hassas ikinci bir ölçü alınır.

Kapanış ve Diş Dizimi (Mum) Provası

Özel mum şablonlar kullanılarak hastanın alt ve üst çenesi arasındaki doğru kapanış yüksekliği (dikey boyut) belirlenir. Yüz hatlarına uygun renkte ve boyutta seçilen yapay dişler, bu mum şablonlar üzerine dizilerek ağızda estetik prova yapılır. Hastanın onayı alınır.

Teslim ve Uyumlandırma

Laboratuvar ortamında sert pembe akriliğe dönüştürülen kalıcı protez hastaya teslim edilir. Ağızdaki tutuculuğu (vakumu) ve kapanışı kontrol edilir. Dokuya fazla baskı yapan yerler varsa hekim tarafından törpülenerek süreç tamamlanır.

Tedavi Ne Kadar Sürer?

Tam protez yapım süreci, dokularla mükemmel uyumu yakalayabilmek adına birden fazla titiz ölçü ve prova aşaması gerektirir. Tedavi genellikle 4 ile 5 seans sürer. Klinik ve laboratuvar koordinasyonu ile bu seanslar ortalama 2 ile 3 hafta içerisinde tamamlanarak protez hastaya teslim edilir.

İşlem Ağrılı Mıdır?

Kesinlikle hayır. Tam protez yapım süreci cerrahi bir aşama, diş kesimi veya iğne (anestezi) gerektirmediği için tamamen ağrısız ve hastayı yormayan son derece konforlu bir işlemdir.

Protez Teslimi Sonrası Süreç (Kullanım ve Bakım)

  • Alışma Süreci (Sabır Gerektirir): Yeni bir tam proteze alışmak zaman alır (yaklaşık 3-4 hafta). İlk günlerde yanaklarda dolgunluk, tükürük miktarında artış ve konuşmada (özellikle s, ş, ç harflerinde) farklılık olması çok normaldir. Sesli kitap okuyarak pratik yapmak konuşma adaptasyonunu hızlandırır.
  • Vuruklar ve Kontrol Seansları: Protez ağza ilk takıldığında yumuşak dokulara baskı yapacağı için “vuruk” (kızarıklık veya acı) oluşması protezin hatalı olduğu anlamına gelmez, bu sürecin standart bir parçasıdır. Vuruk olduğunda protezi takmayı bırakmamalı, vuruk yerlerinin Mavi Opal hekimleri tarafından görülüp törpülenebilmesi için protez ağzınızdayken kliniğe gelmelisiniz. (Genellikle 1 veya 2 ufak uyumlama seansıyla protez tamamen rahatlar).
  • Yeme İçme Pratiği: İlk haftalarda yumuşak gıdalarla beslenin. Yemekleri küçük lokmalara bölün ve protezin devrilmemesi için gıdaları ağzınızın her iki tarafıyla aynı anda (sağ ve sol arka dişleri eşit kullanarak) çiğnemeye özen gösterin. Ön dişlerle ısırarak koparma işlemi yapmak tam protezin arkadan düşmesine sebep olur; yiyecekleri mutlaka bıçakla keserek tüketin.
  • Protez Temizliği: Protezinizi her yemekten sonra mutlaka çıkarıp sıvı sabun ve özel protez fırçası ile fırçalayın. Diş macunları protezin yüzeyini çizer, matlaştırır ve bakteri plağı tutunmasını artırır; bu nedenle diş macunu kullanmayın. Yıkama suyunda form bozukluğu yaratmamak için mutlaka soğuk veya oda sıcaklığında su kullanın (kaynar sudan kaçının).
  • Dokuları Dinlendirme: Mavi Opal hekimlerimiz aksini önermedikçe, gece yatarken diş etlerinizin (kreti örten mukozanın) havalanması ve kan dolaşımının rahatlaması için protezinizi çıkarın. Kurumasını ve formunu kaybetmesini önlemek için, çıkardığınız protezi mutlaka içi temiz su dolu bir kapta muhafaza edin.
  • Yıllık Kontroller: Çene kemikleri yıllar içinde doğal olarak erimeye devam edeceği için, zamanla protezinizde bollaşma (uyumsuzluk) hissedebilirsiniz. Bu durumda protezinizin içini yeni dokulara göre doldurmak (besleme yapmak) için kliniğimizi ziyaret edebilirsiniz.